Dynamisch energiecontract

80% was duurder uit. Jij hoeft dat niet te zijn.

Laten we beginnen met het slechte nieuws. Een BNR/AD-onderzoek uit 2025 onderzocht wat huishoudens daadwerkelijk betaalden met een dynamisch contract over de periode juni 2024 tot mei 2025. Conclusie: 80% was duurder uit dan het goedkoopste vaste contract op dat moment.

Waarom? Omdat de meeste mensen hun verbruik niet verschuiven. Ze draaien de wasmachine wanneer het uitkomt, laden de auto na thuiskomst om 18:00 (de duurste uren), en koken tussen 17:00 en 19:00. Exact het patroon waarvoor de markt straft.

De middagdip wordt elk jaar dieper

Nederland heeft ruim 25 miljoen zonnepanelen. Op een zonnige dag in mei produceren die samen meer stroom dan het hele land nodig heeft. Het resultaat: de spotprijs crasht rond 13:00.

In mei 2025 zakte de EPEX-spotprijs tot -35 ct/kWh. Dat is niet een foutje - dat is de markt die je betaalt om stroom af te nemen. En dit effect wordt elk jaar sterker door iets dat energiemensen de "duck curve" noemen.

De duck curve werkt zo: elke zonnepaneel die erbij komt, drukt de middagprijs disproportioneel. De eerste miljoen panelen brachten de prijs van 15 naar 10 cent. De volgende miljoen van 10 naar 3 cent. En de volgende miljoen van 3 naar -5 cent. Het aanbod groeit lineair, maar het prijseffect is exponentieel. Vergelijk het met een restaurant: de eerste tien pizza's op de menukaart doen weinig met de prijs. Maar als er honderd bakkers op dezelfde hoek gaan staan, krijg je ze gratis.

Wat betekent dit voor jou? Overdag stroom gebruiken wordt belachelijk goedkoop. Maar de ochtend- en avondpiek worden relatief duurder, omdat gascentrales die uren moeten opvullen - en die staan overdag steeds vaker stil, waardoor hun kosten per draaiuur stijgen.

De Dunkelflaute-keerzijde

Dezelfde marktdynamiek die je in mei -35 ct/kWh geeft, vraagt in november 50+ ct/kWh. Welkom bij de Dunkelflaute: dagen tot weken met weinig zon en weinig wind tegelijk.

November 2025 was een schoolvoorbeeld. Tien dagen lang produceerden wind en zon samen minder dan 10% van de vraag. Gascentrales draaiden op volle toeren. De spotprijs bleef meerdere dagen boven de 50 ct/kWh, met pieken richting 70 ct.

Dit is het fundamentele risico van dynamisch: je profiteert van de lows, maar je betaalt ook de highs. Een vast contract is in feite een verzekering: je betaalt een premie (de risico-opslag van de leverancier) om beschermd te zijn tegen deze pieken. Of die premie de moeite waard is, hangt af van hoeveel van je verbruik je kunt verschuiven.

De rekensom die er echt toe doet

Vergeet de gemiddelde besparing per kWh. Wat telt is hoeveel van je verbruik je naar goedkope uren kunt verplaatsen. Een gemiddeld huishouden verbruikt 2.800 kWh per jaar. Laten we drie scenario's doorrekenen:

• Scenario 1: Geen verschuiving. Je betaalt het volumegewogen gemiddelde van de dag. Dat schommelt rond 25-30 ct/kWh. Resultaat: vergelijkbaar met vast, soms duurder door je leveranciersopslag.
• Scenario 2: 30% verschuiving. Wasmachine, droger, vaatwasser overdag of 's nachts. Je bespaart zo'n 5-8 ct/kWh op die 30%. Op jaarbasis: 840 kWh x 6 ct = circa 50 euro.
• Scenario 3: EV + zonnepanelen + timer. Je laadt je auto 's nachts (3.000 kWh/jaar) en verbruikt zonnestroom overdag. Besparing op EV-laden: 10-15 ct/kWh. Op jaarbasis: 300-450 euro. Dit is waar het echt loont.

Prijsopbouw: waar betaal je voor?

De prijs die je op je rekening ziet, bestaat uit vier lagen:

• Spotprijs - de EPEX-marktprijs die per kwartier verandert. Dit is het enige variabele deel.
• Energiebelasting - 9,161 ct/kWh in 2026. Vast. Betaal je altijd.
• Inkoopvergoeding - de marge van je leverancier: van 0,83 ct (Powerpeers) tot 2,40 ct (Energie VanOns) excl. btw, stand oktober 2026. Leveranciers noemen meestal het bedrag incl. btw: 1,00 tot 2,90 ct.
• BTW - 21% over de drie lagen hierboven (spotprijs, energiebelasting en inkoopvergoeding excl. btw).

Alleen de spotprijs varieert. De rest (circa 14-15 ct) betaal je altijd. Als de spotprijs negatief is, betaal je dus nog steeds de belasting en opslag - je krijgt niet betaald om stroom te gebruiken.

Thuisbatterij: de spreadsheet-hobby

Een 10 kWh thuisbatterij (denk CATL, BYD, Huawei Luna) kost momenteel 5.000 tot 8.000 euro geïnstalleerd. De verdienlogica is simpel: laad op als de prijs laag is, ontlaad als de prijs hoog is. Het verschil is je brutowinst.

Op een volatile dag (spread van 35 ct) verdien je 10 kWh x 0,35 = 3,50 euro per cyclus. Min 10-15% omzettingsverlies (laden en ontladen kost energie) kom je op circa 3 euro. Op een vlakke winterdag met weinig spread verdien je 50 cent tot een euro.

Gemiddeld over het jaar: 1,50 tot 2,50 euro per dag, ofwel 550 tot 900 euro per jaar. Bij een investering van 6.500 euro is je terugverdientijd 7-12 jaar - langer dan de garantieperiode van de meeste batterijen (10 jaar). Het wordt pas interessant als je ook zonnepanelen hebt en de teruglevering niet meer rendeert.

Overstappen: zo simpel is het

• Je hebt een slimme meter nodig. 95% van Nederland heeft er al een. Geen slimme meter? Je netbeheerder plaatst er gratis een.
• Opzegtermijn: de meeste contracten zijn dagelijks opzegbaar, zonder boete. Check je voorwaarden.
• Prijzen voor morgen worden rond 15:00 bekend via de EPEX-veiling. Om 15:10 heb je ze in de Dynamisch-app.
• Gas blijft vast bij de meeste dynamische leveranciers. Je hoeft niet alles dynamisch te doen.

Voor wie werkt het?

Ga dynamisch als je:

• Een EV hebt dat 's nachts laadt (grootste besparing)
• Zonnepanelen hebt en je teruglevering toch al minder oplevert
• Een warmtepomp of boiler op timer kunt zetten
• Een thuisbatterij hebt of overweegt

Blijf bij vast als je:

• Geen flexibel verbruik hebt en niet wilt automatiseren
• Zekerheid over je maandlasten belangrijk vindt
• Veel teruglevert (dynamische terugleverprijs kan flink lager zijn dan vast)

Leveranciers vergeleken

Sinds 2025 moeten alle leveranciers een dynamisch tarief aanbieden. Het verschil zit in de inkoopvergoeding (opslag per kWh, incl. btw, gecontroleerd oktober 2026; je eigen contract is leidend):

• Powerpeers - 1,00 ct opslag (laagste)
• Tibber - 1,80 ct opslag
• ANWB Energie - 1,80 ct opslag
• Frank Energie - 1,82 ct opslag
• Zonneplan - 2,00 ct opslag
• easyEnergy - 2,18 ct opslag
• Vandebron - 2,21 ct opslag
• Essent - 2,53 ct opslag

Bij 2.800 kWh/jaar is het verschil tussen Powerpeers en Essent: 1,53 ct x 2.800 = circa 43 euro per jaar. Niet niks, maar de app-ervaring, vaste maandkosten en klantenservice tellen ook mee.